Symbole Ducha Świętego

Katecheza została poprawiona i uzupełniona 26 stycznia 2010 r.

Ks. Wacław Pelczar                                                                          
Liceum Ogólnokształcące                                                                     
im. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu
Klasa  I  L.O.;    17.11.2006 r.;


KATECHEZA
Temat: Biblijne symbole działania Ducha Świętego.


Cel główny:

Otwarcie się na działanie Ducha Świętego przez zrozumienie znaczenia Jego objawień w symbolice biblijnej.
 
Cele operacyjne:
Uczeń wie jak wyszukiwać fragmenty Pisma św. i  je analizować,
Uczeń wie Kim jest Duch Święty i jaką rolę spełnia w codziennym życiu,
Uczeń potrafi określić Imiona Ducha Świętego i cel Jego misji w Kościele,
Uczeń zna symbole biblijne Ducha Świętego i rozumie ich znaczenie,
Uczeń wie jak odkrywać działanie Ducha Świętego za pomocą symboli biblijnych,
Uczeń otwiera swoje serce na działania Ducha Świętego po przyjęciu sakramencie bierzmowania,
 
Pomoce: Pismo św., Katechizm Kościoła Katolickiego ( KKK ): 694 -701, teksty ze „Słownika symboli" Władysława Kopalińskiego,  zdjęcia i karta pracy ucznia w formie tabeli.                                                               
Metody: indywidualna praca z tekstem, analiza tekstu, drama, pogadanka,                                                  


Modlitwa na rozpoczęcie:

Duchu Świety, który oświecasz serca i umysły nasze, dodaj nam ochoty i zdolności, aby ta nauka była dla nas pożytkiem doczesnym i wiecznym. Amen.

I
WPROWADZENIE
Przypomnienie wiadomości o Duchu Świętym z poprzednich wiadomości:
-   jak Jezus nazywa Ducha Świętego? – Duch Paraklet,  Duch Pocieszyciel, Duch Prawdy, Duch Święty,
-   kim jest Duch Święty ? - Trzecia Osoba Boża,
Na tej katechezie zapoznamy się z symbolami przy pomocy, których objawiał się Duch Święty.Te symbole ukazują działanie Ducha Świętego w życiu chrześcijanina. Źródłem poznania symboli jest Pismo św. Rozważymy też nauczanie Kościoła zawarte w KKK oraz sięgniemy do „Słownika symboli" Władysława Kopalińskiego, by wyjaśnić znaczenie poszczególnych symboli.
II
PODANIE TREŚCI

Katecheta rozdaje przygotowane karty pracy ucznia (tabele do uzupełnienia). Uczniowie rozważają poszczególne fragmenty Pisma św. i uzupełniają w tabeli nazwę symbolu. Katecheta dzieli uczniów na grupy i rozdaje do analizy teksty z katechizmu KKK ( załącznik nr 1 ) oraz ze „Słownika symboli" Władysława Kopalińskiego ( załącznik nr 2 ). Zadaniem uczniów jest odszukanie znaczenia danego symbolu, a następnie  wpisanie go do odpowiedniej rubryki otrzymanej tabeli. Po wykonaniu zadania każda grupa dzieli się swoimi wypracowaniami na tle całej klasy.
Karta ucznia:

Lp.

Fragment Pisma św.

Symbol Ducha

Znaczenie symbolu wg KKK i „Słownika Symboli”  Władysława Kopalińskiego

1.

Mt 3,13-17

Mk 1,9-11

Łk 3,21-22

J 1,32-34


 

2.

Mt 3,11

Łk 12,49

Dz 2,3


 

3.

J 3,7-8

J 20,22

Dz 2,2


 

4.

J 3,5-7

J 7,37-39


 

5.

Ef 1,13

Ef 4,30


 

6.

Dz 10,38


 

7.

Dz 6,6

Dz 8,14-17


 

Propozycje wpisu do karty ucznia:

Lp.

Fragment

Pisma św.

Symbol Ducha

Znaczenie symbolu wg KKK i „Słownika Symboli”  Władysława Kopalińskiego

1.

Mt 3,13-17

Mk 1,9-11

Łk 3,21-22

J 1,32-34

Gołębica

Czystość, niewinność, natchnienie, pobożność, delikatność, wieczność.

 

2.

Mt 3,11

Łk 12,49

Dz 2,3

Ogień

Wieczność, światło, ciepło, miłość, oczyszczenie, potęgę, oświecenie duchowe,

 

3.

J 3,7-8

J 20,22

Dz 2,2

Wiatr ( tchnienie )

Przestrzeń, ruch, zmienność, aktywność, gwałtowność, zniszczenie, tchnienie, duch, łaskę, życie, moc, przemianę, odrodzenie.

4.

J 3,5-7

J 7,37-39

Woda

Oczyszczenie, uzdrowienie, odrodzenie, życie, zmienność.

5.

Ef 1,13

Ef 4,30

Pieczęć

Piętno, znamię, wybranie, władzę, potęgę, posiadanie, własność, wierność, autorytet, ochronę.

6.

Dz 10,38

Namaszczenie oliwą
( krzyżmem)

Błogosławieństwo,moc, trwałość, radość, poświęcenie, odrodzenie, oczyszczenie, wtajemniczenie, siłę ducha.

7.

Dz 6,6

Dz 8,14-17

Włożenie rąk

Opatrzność, opiekę ojcowską, przekazanie władzy, panowanie, błogosławieństwo, łaskę Bożą.

 

III
ROZWINIĘCIE 
 
Przy pomocy tekstów nauczania Kościoła, katecheta animuje uczniów do kreatywnej pracy w celu wyjaśnienia znaczenia działania Ducha Świętego w życiu chrześcijanina. Na podstawie poznanych symboli biblijnych każda grupa przygotowuje i prezentuje wybrane scenki z Biblii, które objawiają działanie Ducha Świętego (wprowadzenie dramy):

gołębica – sakrament chrztu – oczyszczenie z grzechów,
ogień – sakrament zesłania Ducha czyli bierzmowanie – uzdolnienie do świadectwa wiary,     
wiatr – obecność Ducha w całym życiu chrześcijanina (szczególnie modlitwa),           
woda – sakrament chrztu jako odrodzenie na życie wieczne,
pieczęć – sakrament chrztu, bierzmowania i kapłaństwa – niezatarte na sercu znamię Ducha,
namaszczenie oliwą –
( krzyżmem ) sakrament chrztu, bierzmowania i kapłaństwa - ( elejem chorych ) namaszczenia chorych,
włożenie rąk – sakrament chrztu, bierzmowania, kapłaństwa, namaszczenia chorych.

Po prezentcji scenek następuje podsumowanie katechezy.

IV
ZASTOSOWANIE W ŻYCIU
  K.: Który z poznanych symboli objawił nam ukryte działanie Ducha Świętego w czasie bierzmowania?  Odpowiedź uczniów:

- Włożenie rąk  ( ten gest czyni Biskup ),      
- Namaszczenie oliwą  ( namaszczenie krzyżmem przez Biskupa ),
- Pieczęć ( znamię ) - niewidzialny symbol - wynikający z namaszczenia krzyżmem.


Komentarz katechety:
Wszystkie symbole są dla nas tajemnicą. Duch Święty może nimi się posługiwać przez biskupów, kapłanów i szczególnie przez Boga wybranych ludzi. Duch Święty działa szczególnie w sposób nieoczekiwany i niewidzialny dla oka ludzkiego. Wiemy, które symbole Ducha Świętego ujrzeliśmy w czasie bierzmowania, dlatego starajmy się pamiętać o nich i mieć świadomość jakimi darami obdarzył nas Duch Święty i w jakim celu je otrzymaliśmy.

ZESZYT UCZNIA
Treścią zapisu jest karta pracy ucznia ( tabela ) uzupełniona w czasie katechezy oraz odpowiedź na pytanie, w jakiej sytuacji objawiał się nam Duch Święty posługując symbolem natury.

Modlitwa na zakończenie:
„O Duchu Święty, duszo mej duszy, uwielbiam Cię. Oświecaj, kieruj, wzmacniaj i pocieszaj mnie. Powiedz mi, co mam czynić i rozkaż mi to wyko nać. Poddaję się chętnie wszystkiemu, co ode mnie zażądasz, pragnę przyjąć wszystko, co na mnie dopuścisz, daj mi tylko poznać Twoją świętą wolę. Amen". Jeżeli to spełnisz, wtedy życie twoje będzie szczęśliwe i radosne. Znajdziesz pociechę nawet wśród cierpienia. Otrzymasz łaskę na miarę twoich trudności i siłę do zniesienia ich i tak dojdziesz pełen zasług do bram niebieskich. Takie poddanie się Duchowi Świętemu jest tajemnicą świętości. Amen."

 

ZAŁĄCZNIKI DO KATECHEZY:

Załącznik nr 1

Nauczanie Kościoła KKK - Symbole Ducha Świętego:
KKK 701 Gołębica. Na końcu potopu (którego symbolika odnosi się do chrztu) wypuszczona przez Noego gołębica powraca, niosąc w dziobie świeżą gałązkę z drzewa oliwnego na znak, że ziemia znowu nadaje się do zamieszkania. Gdy Chrystus wychodzi z wody po swoim chrzcie, zstępuje na Niego Duch Święty w postaci gołębicy i spoczywa na Nim. Duch Święty zstępuje do oczyszczonego serca ochrzczonych i w nim przebywa. W niektórych kościołach święte Postacie eucharystyczne są przechowywane w metalowym naczyniu w formie gołębicy, zawieszonym nad ołtarzem. Symbol gołębicy na oznaczenie Ducha Świętego jest tradycyjny w ikonografii chrześcijańskiej.

KKK 696 Ogień, symbolizuje przekształcającą energię dzieł Ducha Świętego (...) przekształca wszystko, czego dotknie. Jan Chrzciciel, który pójdzie przed Panem w duchu i mocy Eliasza" (Łk 1,17), zapowiada Chrystusa jako Tego, który "chrzcić... będzie Duchem Świętym i ogniem" (Łk 3, 16), tym Duchem, o którym Jezus powie: "Przyszedłem rzucić ogień na ziemię, i jakże bardzo pragnę, żeby on już zapłonął" (Łk 12, 49). W postaci języków "jakby z ognia" Duch Święty spoczywa na uczniach w poranek Pięćdziesiątnicy i napełnia ich sobą (Dz 2, 3-4). Tradycja duchowa zachowa tę symbolikę ognia jako jedną z najlepiej wyrażających działanie Ducha Świętego...

KKK 691 Tchnienie, powietrze, wiatr . "Duch Święty" jest imieniem własnym Tego, którego wielbimy i któremu oddajemy chwałę wraz z Ojcem i Synem. ( …) Pojęcie "Duch" jest tłumaczeniem hebrajskiego słowa Ruah, które przede wszystkim oznacza tchnienie, powietrze, wiatr. Jezus posługuje się obrazem wiatru, aby zasugerować Nikodemowi transcendentną nowość Tego, który jest w sposób osobowy Tchnieniem Boga, Duchem Bożym. Z drugiej strony, Duch i Święty to przymioty Boże wspólne Trzem Osobom Boskim. Łącząc jednak te dwa pojęcia, Pismo święte, liturgia i język teologiczny określają niewymowną Osobę Ducha Świętego, unikając możliwej dwuznaczności z innym sposobem posługiwania się pojęciami "duch" i "święty".

KKK 694 Woda. Symbolika wody oznacza działanie Ducha Świętego w sakramencie chrztu, ponieważ staje się ona skutecznym znakiem nowego narodzenia; jak nasze pierwsze naturalne narodzenie dokonało się w wodzie, tak woda chrzcielna rzeczywiście oznacza nasze narodzenie do życia Bożego, które jest nam udzielane w Duchu Świętym. "Ochrzczeni w jednym Duchu" zostaliśmy również, napojeni jednym Duchem" (1 Kor 12, 13): Duch jest więc także w sposób osobowy Wodą żywą, która wypływa z boku Chrystusa ukrzyżowanego jak ze swego źródła i która tryska w nas na życie wieczne.

KKK 698 Pieczęć, jest symbolem bliskim symbolowi namaszczenia. "Pieczęcią swą naznaczył Bóg" (J 6 27) Chrystusa i w Nim Ojciec naznacza swą "pieczęcią" także nas (2 Kor 1, 22; Ef 1,13; 4, 30). Ponieważ obraz pieczęci wskazuje na niezatarte znamię namaszczenia Ducha Świętego w sakramentach chrztu, bierzmowania i kapłaństwa, został on wykorzystany w niektórych tradycjach teologicznych dla wyrażenia niezatartego "charakteru" wyciskanego przez te sakramenty, które nie mogą być powtórzone.

KKK 695 Namaszczenie. Symbolika namaszczenia olejem także oznacza Ducha Świętego, a nawet staje się Jego synonimem. We wtajemniczeniu chrześcijańskim jest ono znakiem sakramentalnym bierzmowania, (...) Chcąc jednak ująć w pełni całą wymowę tej symboliki, trzeba odwołać się do pierwszego namaszczenia dokonanego przez Ducha Świętego, którym było namaszczenie Jezusa. Chrystus (w języku hebrajskim "Mesjasz") oznacza "namaszczony" Duchem Bożym. "Namaszczeni" Pana byli już w Starym Przymierzu w sposób szczególny król Dawid. Jezus jest Namaszczonym Boga w sposób zupełnie wyjątkowy, ponieważ człowieczeństwo, które przyjmuje Syn, jest całkowicie "namaszczone Duchem Świętym". Jezus jest ustanowiony "Chrystusem" przez     Ducha Świętego...  

KKK 699 Ręka. Wkładając ręce, Jezus leczy chorych i błogosławi dzieci. Apostołowie będą czynić to samo w Jego imię, a ponadto właśnie przez włożenie rąk Apostołów jest udzielany Duch Święty. List do Hebrajczyków wymienia wkładanie rąk wśród "fundamentalnych elementów" swego nauczania. Ten znak wszechmogącego wylania Ducha Świętego zachował Kościół w epiklezach sakramentalnych.

 

Załącznik nr 2
„Słownik Symboli" Władysław Kopaliński


GOŁĄB „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Gołąb jest symbolem niebiańskiej czystości i niewinności, poselstwa nowin niebiańskich, Zwiastowania; duszy, zmartwychwstania, odrodzenia, natchnienia boskiego, pobożności, pokory; miłości, prawdy, mądrości, stałości, dumy; pokoju, prostoty, łagodności, nieśmiałości, szczerości. W sztuce chrześcijańskiej gołąb symbolizuje wieczność, nieśmiertelność, ducha, słońce...

OGIEŃ   „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Ogień jest symbolem wieczności, praprzyczyny, światła, Słońca, ciepła; Boga-Stwórcy, pocieszyciela; gniewu boga, miłości boga; oświecenia duchowego; życia, miłości, oczyszczenia, męczeństwa, ofiary; potęgi; pożerania; zapału; autorytetu; ogniska domowego, gościnności, ochrony przed strachem; Ogień - instrument oczyszczenia, ogień niszczy wszystko co palne, ogień trawi, pożera...

WIATR „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Wiatr jest symbolem czasu, przestrzeni, ruchu, szybkości, przemijania, zmienności, aktywności,  gwałtowności, zniszczenia, zamieszania, odrodzenia; życiodajnego tchnienia boga, głosu bożego, potęgi bóstwa, pośrednika między niebem a ziemią, posłańca boga; łaski, kary bożej; życia ludzkiego, duszy, ducha twórczego, sił żywotnych, wolności. Jest symbolem "Ducha Bożego, który unosił się na  początku nad wodami ( por. księga Rodzaju 1,2 ) Hebrajskie ruah to wiatr, duch, tchnienie. Zesłanie Ducha Świętego następuje w wśród szumu wichru gwałtownego ( Dz 2,2 )

WODA „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Woda jest symbolem zmienności, przeobrażenia, bezmiaru możliwości; uzdrowienia; oczyszczenia, chrztu, źródła życia, odrodzenia ducha i ciała; zmartwychwstania; potęgi, niebezpieczeństwa, śmierci;
zwierciadła; prawdy, mądrości; dobra i zła; łaski i cnoty; duszy ludzkiej; jest symbolem religijnym np. chrztu, obmycia rytualnego.

PIECZĘĆ „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Pieczęć symbolizuje piętno, znamię, apostolstwo, wybrańca, obrzezanie, chrzest, bierzmowanie; legalną władzę, autorytet, siłę, potęgę, ochronę, bezpieczeństwo: klejnot; wiedzę, miłość, wierności autentyczność, prawomocność, wiarogodność, uwierzytelnienie, zgodę, akceptację, aprobatę; posiadanie, własność; zamkniecie, niedostępność, tajemnicę, milczenie;

OLIWA   „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Oliwka (drzewo oliwne) symbolizuje błogosławieństwo, siłę żywotną, energię, pokój, bezpieczeństwo, trwałość, odrodzenie, uzdrowienie, radość; czystość, oczyszczenie; chwałę, wiarę, miłość (boską), dobrą nowinę, miłosierdzie, wtajemniczenie; silę ducha, mądrość, rozum, nadzieję; prawdę, sprawiedliwość, zgodę; zwycięstwo, nagrodę, dumę, honor, wolność...
Oliwa — poświęcenie, namaszczenie, nadanie godności, autorytetu, błogosławieństwa; namaszczenie królów, kapłanów, gości (na znak gościnności). Mesjasz to hebrajski Masziah namaszczony, pomazany (olejem), a w tłumaczeniu greckim to Pomazaniec, Chrystus (gr. christós).

RĘKA „Słownik Symboli" Władysław Kopaliński
Ręka  jest   symbolem   Opatrzności,   potęgi   Opatrzności,   obecności Boga,   łaski bożej,   wiary, błogosławieństwa, władzy boskiej, monarszej, ojcowskiej; panowania, powagi, autorytetu, honoru; siły,    działania,    ochrony;    uzdrawiania,    przysięgi,    przyjaźnij    powitania,    pozdrowienia;    daru, szczodrości, gościnności;  Ręka, ramię, dłoń Boga — wcielony Logos, , moc obrończa, karząca, twórcza, błogo sławiąca, pomocna, sprawcza, zwyciężająca wrogów; szczodrość, miłość, natchnienie proroków i patriarchów. Nałożenie ręki przez kapłana oznaczać może konsekrację, błogosławieństwo, przekazanie urzędu następcy.


 

Wyszukiwarka katolicka

Aktualny czas

Wydarzenia dzisiejsze i zbliżające się

Brak wydarzeń

Kalendarz

previous month Wrzesień 2014 next month
N P W Ś C P S
week 36 1 2 3 4 5 6
week 37 7 8 9 10 11 12 13
week 38 14 15 16 17 18 19 20
week 39 21 22 23 24 25 26 27
week 40 28 29 30